Ozon Hakkında

 

Ozon, çok eskilerden beri bilinmektedir. Son derece karakteristik bir kokusu vardır. Ozon ismi Yunanca "Ozein" kelimesinden, çok belirgin olan kokusuna istinaden türetilmiştir. Özellikle fırtınalardan sonra taze hava kokusu diye içimize çektiğimiz havada bu hissi yaratan, yıldırımlar sırasında meydana gelmiş olan ozondur.Daha sonra,etkileri keşfedilmiştir.
 

Ozonlama ise, yaklaşık yüz yıldır bilinen bir teknoloji olmasına rağmen kıymeti daha yeni anlaşılmaktadır. İlk olarak 1840 ta Schönbein tarafından keşfedilen ozon, 1903-1906 yılları arasında Amerika'da bitkiler için su arıtımı alanında kullanıldı. Bu zaman aralığı klorun ilk defa kullanım zamanına da denk gelir. 1940'larda Ozon, içme suyu arıtımında kullanılır hale gelmiştir. Ancak, o sırada ozon üretimi hala zor ve pahalı bir yöntemdi.1980'lere gelindiğinde Ozon kullanımı, teknolojinin gelişmesiyle, daha da yayıldı ve kullanım alanları çoğaldı. Ozon artık havuzlarda, soğutma sistemlerinde, kaplıcalarda kullanılıyordu.

Ozon çeşitli endüstrilere girerek burada kullanım alanlarını arttırdı. Suyun geri kullanımı, siyanürlü gazların yok edilmesi gibi hem maddi açıdan kâr, hem de sağlık açısından yarar sağlayan alanlarda kullanıldı. Büyük ölçekte ilk olarak Los Angeles da ozonu şehir suyu arıtmasında kullanmaya başlanmıştır.
 

Ozonla yapılan çeşitli çalışmalar ve deneyler sonucunda, ozonun güçlü bir oksitleyici olması sayesinde suda havada koku giderici, mikrop kırıcı, ortamı kirleten pek çok organik molekülün yok edicisi olarak kullanılabileceği anlaşılmış ve kabul görmüştür.
 

Ozonlu havanın dezenfeksiyon amacıyla kullanılması, ozonun yüksek oksitleyici etkisi ile ilgilidir.
Ozon, ortamdaki hava kirliliği ve kötü kokuları yok etmesi sayesinde, insanlara ferahlık ve zindelik hissi verir; daha iyi düşünmelerini ve yaptıkları işe konsantrasyonlarının devamlılığını sağlar.
 

Ozonun gıda sektöründe dezenfektan olarak yaygın kullanım alanı bulunmaktadır. Ozon hiçbir kalıntı bırakmaz; gıda maddesinin kendisiyle herhangi bir reaksiyona girmesi söz konusu olmadığı için ozon lama, dezenfeksiyon için kullanılabilecek en sağlıklı ve en çevreci yöntemdir.
 

Ozonun Tarihçesi

 

163 yıldır tıbbın hizmetinde Ozonun ya da oksijenli suyun yararları ilk kez İsviçre'de 1840 yılında Alman kimyacı Christian Fredrick Schönbein tarafından keşfedildi.
 

1856 yılında ameliyathane dezenfeksiyonunda kullanıldı.
 

1860'da Monaco'da suların ozonla temizlenmesine başlandı. Ozonun, bakteri ve virüsleri öldürmesinin yanı sıra sudaki koku ve kötü tadı da ortadan kaldırdığı görüldü.
 

1900 yılında Nicola Tesla, ilk ozon jeneratörünün patentini aldı.

1902'de H.J. Clarke ozonu anemi, kanser, diyabet, influenza ve morfin zehirlenmesinde kullandı.
 

1915'de Dr. Albert Wolf, 1. Dünya Savaşı sırasında kangren ve yaraları ozonla tedavi etti.
 

1926'da Dr. Otto Warburg Berlin'de kanserin hücre düzeyinde oksijen azlığından meydana geldiğini bildirip, bu saptaması ile 1931 ve 1944 Nobel ödüllerini aldı.
 

1957'de Dr. J. Hansler kendi medikal ozon jeneratör patenti aldı.
 

1961'de Hans Wolf'ün tanıttığı major ve minör otohemoterapi teknikleri kullanılmaya başlandı.
 

1977'de Dr. Renate Viebahn ozonun vücuttaki etkilerini teknik olarak açıkladı.
 

1979'da Dr. George Freibott ilk AIDS hastasını ozonla tedaviye aldı.
 

1980'de Dr. Horst Kief, ozonla AIDS tedavisinde başarı kazandığını öne sürdü.
 

Ozon, 1992'den bu yana da Rusya'da yanık tedavilerinde kullanılıyor.
 

1998'den bu yana Türkiye'de Kızılay Altıntepe Araştırma Hastanesi'nde ve bazı muayenehanelerde ozon kullanılıyor.

 

OZONUN GENEL ÖZELLİKLERİ
 
Aktif oksijen (Ozon O3) bilinen en etkili mikrop öldürücü ve koku gidericidir.Ozon doğada güneşin UV ışınları veya yıldırımlar vasıtasıyla medyana gelir.Ozon dünyanın etrafında koruyucu kalkan olarak mevcuttur ve öldürücü radyasyon etkisine karşı tüm canlıları korur.
Ozon üç oksijen atomundan oluşan bir kimyasal bileşiktir.Ozon (O3) iki atomlu normal atmosferik oksijenin (O2) çok yüksek enerji taşıyan bir şeklidir.Böylece bu iki çeşit molekülün yapıları birbirinden farklıdır.
Ozon (O3) oksijenin modifikasyonu stabil olmayan bir gazdır.Ozon molekülü oksijen atomunun simetrik açılımıdır. – 146 C de açık mavi bir sıvı olup -220 C de ise koyu mavi renkte kristalleşir.
 
 

Özellikleri	Ozon
Molekül formülü	O3
Molekül ağırlığı	48
Renk	- 146 C açık mavi
Renk	- 220 C koyu mavi
Renk	+ C renksiz
Koku	Yarılanma ömrünü tamamladıktan sonra koku kalmaz.
Sudaki çözünürlük  O C derece	0,64
Yoğunluk	2,144

 

Ozonun Elde Edilişi;

Oksijen(O₂) + Yüksek Frekans Voltaj = O₃  Mikrobiyolojik Reaksiyona Girer Oksijen (O₂)

Ozonu bir çok çeşitli yöntemlerle elde etmek mümkündür.Birincisi doğada oluşumu diğer birkaç teknolojik şekilleri ise ;
 
Plak tip jeneratörlerde
CD tip jeneratörlerde
UV tip lambalarda
 
Ozon gazı sıcaklık ile ters orantılıdır.(Henry Kanunu) Bu yüzden ozonun suda eriyebilmesi için sıcaklığın düşük uygulanan basıncın ise yüksek olması gerekmektedir.
                                                                 
Ozonun Teknik Özellikleri ;
 
Ozon yüksek oksidasyon gücü ile diğer dezenfektanlara göre çok üstündür.Ozon gazının dezenfeksiyon etkisi aynı şartlar altında klordan 3100 defa daha fazladır.Sporlara karşı klordan daha etkilidir.Ozon bilinen bütün virüs bakteri mantar ve küf çeşitleri için yok edici etkiye sahiptir.Bu nedenle içme suyu, atık su, hastane,otel,soğutma kuleleri,tarım,hayvancılık,sebze meyve,kuru gıda depoları gibi ortamların sterilize edilmesinde ve korumasında kullanmaktadır.Ayrıca ozon kullanımı bu tür uygulamalarda tüm canlılarda hava ve su ile bulaşabilecek hastalıkları da engellemektedir.

 
OZONUN CANLILAR ÜZERİNDE ETKİSİ ;
 
Ozon çok çabuk reaksiyona girdiği için hızla tükenir ve oksijene dönüşür. Ayrıca, ömrü sınırlıdır; reaksiyona gireceği hiçbir şeyin olmadığı tamamen steril ortamlarda dahi, kendiliğinden bozularak oksijene dönüşür. Bu yüzden depolanamaz; kullanılacağı yerde ve zamanda üretilmelidir. Kendiliğinden bozulması ve yok olması "yarı ömür" olarak ifade edilir. Yarı ömür, konsantrasyonunun yarıya düşmesi için gereken süredir. Bu süre havanın sıcaklığına göre değişkenlik gösterir. Düşük sıcaklıklarda uzundur, birkaç saat civarındadır. Ancak, steril ortamda elde etmek çok zor olduğu için, suda veya havada, çok daha kısa sürelerde, konsantrasyon hızla düşer ve sıfıra iner. Mikro organizmalara karşı çok etkin olan ozon, yaşam formları büyüdükçe etkisi sınırlıdır.
İnsanlar ve hayvanları üzerinde ise, zararlı etkisi hemen hiç yoktur.
İnsan ve hayvanlarda, burun, geniz, göz, ciğerler gibi mukoz dokularda tahriş etkisi olabilir. Bunun için belli konsantrasyonlara karşı çok etkili bir dezenfektan olmaya
devam etmektedir.Ozonun bitkiler üzerinde zararlı bir etkisi görülmemiştir.

 

 OZON NERELERDE KULLANILIR ?
 
Ozon temel olarak iki şekilde kullanılmaktadır. Havaya ozon gazı vermek ve ozon gazının su içinde eritmek şeklinde kullanılır. Havada oluşturulan ozon konsantrasyonu, mikro organizmaları dezenfekte eder; kokuyu alır.
 

Ortamda bulunan toz taneleri çeşitli büyüklüklerde olmaktadır. Tanecik büyüdükçe, yer çekimi ile düşer veya filtrelerde tutulur. Oysa, çok küçük (nano metre seviyelerindeki) tanecikler havada yüzer haldedir. Bu büyüklükteki tanecikler, ciğerde birikinti ve alerjik bünyelerde rahatsızlık yapar; üzerinde mikrop barındırır. Açık havada çok düşükte olsa bulunan ozon gazı, bu tanecikleri birleştirerek çökmesini sağlar. Kapalı mekanlarda ozon gazı hiç bulunmadığı için bu işlem meydana gelemez. Yapay olarak üretilip ortama verilen ozon, flokülasyon dene bu işlevi yerine getirerek nano partiküllerin çökelmesini veya filtre edilebilmesini sağlar. Mikro organizmaların (küf, mantar vb.) büyüme hızı 3-4 defa azalır veya tamamen engellenir. Binalarda kötü kokular, havanın mikrobiyal kirliliği ve enfeksiyon riski azalır, yara ve kesiklerin hızlı bir şekilde iyileşmesi sağlanır.
 

Suda eritilen ozon ise aynı işlevleri suda sağlar. Havuzlarda, içme kullanım ve yıkama sularında, atık su tasfiyelerinde kullanımı yaygınlaşmaktadır.
Yiyecek maddelerinin saklandığı soğuk depo, buz dolabı, mahzenlerde ozon gazı katkısı sebze ve gıda ürünlerinin saklama sürelerinin artmasını tazeliğinin devamını sağlamaktadır.Ve ayrıca ;
 
· Suların dezenfeksiyonunda,
· Tat ve koku gideriminde,
· Renk gideriminde,
· Bulanıklık gideriminde,
· Metallerin uzaklaştırılmasında,
· Bakteri ve virüslerin dezenfeksiyonunda,
· Nitrik ve amonyak gideriminde,
· Hava ile bulaşan hastalıkların gideriminde,
· Gıda endüstrisinde şişe ve yemek kaplarının dezenfeksiyonunda,
· Soğuk hava depolarında,
· Veterinerlik,hayvancılıkta enfeksiyon giderilmesinde,
· Alfa toksin arındırılmasında ,
· Gıda ve havada kükürt giderilmesinde,
· Klima sistemlerinde,
· Yüzme havuzlarında,
· İnsan kanında bulunan virüs gideriminde,
· Zayıflamada,
· Cilt hastalıklarında,
· Virüslerin sebep olduğu hastalıklarda,
· Dolaşım bozukluklarında,
· Kronik yorgunlukta,
· Akne,sedef dirençli mantar gibi cilt hastalıklarında,
· Migren ve multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklarda,
· Zor iyileşen enfekte yaralarda,
· Hastane,hava alanı,otel,hamam gibi klimalı sistemi olan yerlerde,
· Havalandırma,boyler,soğutma kuleleri,nemlendirme sistemlerinde ölümle sonuçlanan LEJYONER hastalığın yok edilmesinde v.b.


 

Nasıl Etkili Olmaktadır?
 
Oksijen doğada iki oksijen atomundan meydana gelen bir molekül olarak bulunur. Soluduğumuz havada %21 oranında bulunmaktadır. İki atomun bir oksijen molekülü, çok özel şartlar altında oluşan bir oksidasyon süreci sonucunda, üçüncü bir oksijen atomunu alarak, üç atomlu bir ozon molekülü oluşturur. Bu üçüncü oksijen atomu, çok zayıf bir bağ ile bağlandığından her fırsatta molekülden ayrılmaya meyillidir. Molekülden ayrıldığından tek başına kalan oksijen atomu, son derece aktiftir ve ortamda bulunduğu her maddeyi oksitler. Havada uçuşan mikroorganizmalara yapışarak hücre duvarlarının parçalanmasına ve böylece ölüp çökmelerine neden olur. Tamamen steril bir ortamda ise, benzer bir atom ile birleşerek iki atomlu normal bir oksijen molekülü meydana getirir.
Mikroorganizmaların tamamını etkiler, yok eder. Bu, dezenfeksiyon etkisidir.
Bir çok molekülü parçalar, oksitler, değiştirir. Bu etki ile, deodorizma yani, koku giderici görevi yapar. Ortamda bulunan ağır metalleri, solvent buharlarını, zehirli gazları oksitleyip bozarak, kanserojen ve diğer zararlı etkilerini yok eder. Ozon flokülant etkiye sahiptir yani, havadaki sigara dumanı, ince tozlar ve benzer nano partikülleri birleştirip çöktürür. Aynı deodorizma ve flokülant etkilerini suda da gösterir.

Ozonun ve Diğer Dezenfektanların Oksitleme Güçleri ;

 

Dezenfektan	Oksitleme Gücü (Volt)
Ozon (O3)	2,07
H2O2 (Hidrojen peroksit)	1,77
Permanganat	1,67
Klor dioksit	1,57
Hypochlorus asit	1,49
Klor gazı	1,36
Oksijen	1,23
Brom	1,09
Hipoklorid	0,94
Klorit	0,76
İyot	0,54

 

Ozona Dayanıklı Maddeler ;
 
· Cam
· Teflon
· Paslanmaz çelik 300 serisi
 
Sulu çözeltilerde ;
 
· Cam
· Teflon
· PVC
· Plexiglass
· Paslanmaz çelik 300 serisi
 
Bağlantı parçaları ;
 
· Paslanmaz çelik 300 serisi
· Teflon
· PVC
· Viton

 Ozonlamanın uygulandığı alanlardaki ozon dozajları ve temas süreleri ;
 

Uygulama Alanları       Uygulanan Ozon Dozu                           Temas Süresi
                                               (mg /lt)                                             (dak.) 
 

Şişelenmiş su

Dezenfeksiyonu                       0,27-1,00                                              5-10 

Kullanım suyu                                          

Dezenfeksiyonu                       1,5-2,5                                                   5-8

Bulanıklık giderimi

/ mikro flok                              0,5-1,5                                                    3-8 

THM yapıcıların giderimi           1,5-2,5                                                    5-8             

Tat ve koku giderimi                1,0-5,0                                                    5-8

Renk giderimi                          2,0-10,0                                                15,22

Demir mangan giderimi           Yapılacak analiz sonucu ile bağlantılı ………

Saflaştırılmış su

Toplam organik karbon

giderimi                                   2,0-3,0                                                      2-0

Boruların sanitasyonu             2,0-3,0                                                      7-10

 

Atık su                                    Yapılacak analiz sonucu ile bağlantılı ………

Soğutma kuleleri                    Yapılacak analiz sonucu ile bağlantılı ………

Ozonun Temas Süresi ;
 
Ozonun uygulanacağı alanlarla ilgili temas süresi çok farklı özellikte olmakla beraber konuyu uzmanlarına danışmadan yapılan uygulamalar sakıncalıdır.Örneğin; içme suyu dezenfeksiyonunda kullanılan temas süresi gibi.
Ozon ile dezenfeksiyonun en önemli şartlarından birisi gerekli temas süresinin sağlanmasıdır.Bu işlemden tam faydalanmak için genellikle iki kademede ozon verilmesi yararlı olacaktır ve böylece ozonun uygulama süresi uzatılabilir.Ozonlama işlemi flokülasyon basamağını verimli hale getirebilmek için kontak zamanı kısa tutmalı 3 dakika ozonlama hızı ise 0,1 mg/ lt ozon olacak düzeyde tutulmalıdır.

Ozonun Yok Ettiği Kokular ;
 
Hayvan kokularını,
Banyo kukularını,
Sigara kokularını,
Alkol kokularını,
Boya kokularını,
Kömür kokularını,
Benzin kokularını,
Medikal kokularını,
Yangın kokularını,
Halı kokularını,
Lağım kokularını,
Küf kokularını,
Yemek kokularını,
Su kokularını,
Karbon monoksit kokularını,
Balık kokularını,
Soğan kokularını,
Sarımsak kokularını,
Çöplük kokularını,
Hastane kokularını,
Leş kokularını,
Yağ kokularını,
Yanık yemek kokularını,
Et,tavuk ve balık kokularını,
Arıtma tesisi kokularını,
Propan gazı kokularını v.b.
 
Not : Daha detaylı bilgi için TEKNİK KİMYA ve KOBİ LTD.ŞTİ.danışmanlık birimlerinden teknik bilgi alabilirsiniz.
 
Kullanım Tavsiyeleri ;
 
Ozon kullanımında bazı kısıtlamalar bulunmaktadır.İnsan bulunan ortamlarda ozon miktarını 0,1 ppm’ i aşmaması tavsiye edilmektedir.Bu miktarın üzerinde ozona maruz kalındığında üst solunum yollarında tahrişe rastlanabilir.(ABD nin EPA OSHO USDA ve ACGIH koşulları 0,1 ppm miktarındaki ozon seviyesine 8 saat süreyle maruz kalma etkisi olmadığı tespit edilmiştir.
Yüzyıla aşkın süredir,ozonun mikrop öldürücü ve sudaki diğer organik kirlendiricileri ortadan kaldırıcı etkisi bilinmektedir.
 
 
Ozonun Hava Temizleme Kabiliyeti
 
Merkezi iklimlendirme ( klima santralleri ) , ortam havası koku ve bulaşıcı hastalıkları okside etme gücü :
Yüksek reaktivitesi sayesinde çeşitli organik ve inorganik molekül ve atomlar ile reaksiyona girerek onları oksitler.Bu reaksiyonlar sonucunda havadaki bakterileri ve mikropları etkisiz hale getirerek sterilizasyon sağlanmış olur.Reaksiyon başladıktan sonra ortamdaki hava sıcaklığına göre 5 dakika ile yarım saat içinde ozon molekülleri oksijene dönüşmeye başlar .Bu özelliği sayesinde ozon diğer dezenfektan maddelerinin aksine atık madde bırakmaz ve yan ürün oluşturma riski taşımaz.
Ozonla yapılan çalışmalar sonucunda , ozonun güçlü bir oksidan olması sayesinde suda ve havada ;
 
1-Mikrop kırıcı olarak ,
2-Koku giderici,
3-Ortamı kirleten pek çok organik molekülün yok edicisi olarak kullanılabileceği ispat edilmiştir.
 
Ozon jenaratörlerinin geliştirilmesi günümüzde ozon kullanım alanını, hızla genişletmektedir.Ozon bilinen bütün virüs, bakteri, mantar, maya ve küf çeşitleri için yok edici etkiye sahiptir.Bu nedenle hastane, otel, konferans salonu, okul ve insanların yoğun olarak bulunduğu ortamların sterilize edilmesinde kullanılır.Ayrıca ozon kullanımı klima santralleri ve soğutma kulelerinde oluşan Legıonella hastalığını, bu tür mekanlarda insanların hava yolu ile birbirlerine bulaştırabileceği hastalıkları da engellemektedir.Ortamdaki hava kirliliği ve kötü kokuları yok etmesi sayesinde , insanlarda ferahlık ve zindelik hissi yaratır